FAALANGST EN GEDRAG 

 

 

Bang Meisje, Vrouw, Wachten, Vergadering 

 

Wat is faalangst?

 

Elk kind is wel eens bang om te falen. En dat is ook helemaal niet erg, want het werkt juist motiverend. Pas als het kind ergens heel erg bang voor is, of de angst is niet realistisch, is er sprake van faalangst. Het kind blokkeert in plaats van motiveert.

Er ontstaan echte angst- en spanningsgevoelens, waardoor het kind niet meer goed kan presteren. Dit noemt men negatieve faalangst.
Faalangst is geen karaktertrek of persoonlijkheidseigenschap. Faalangst zijn eigenlijk aangeleerde stappen die het kind doorloopt. Als een kind regelmatig faalt of iets lukt hem regelmatig niet, dan heeft dat (negatieve) invloed op zijn zelfbeeld.

 

Faalangst komt bij kinderen met ADHD vaak voor.

Faalangst wordt in eerste instantie vaak niet opgemerkt. De oorsprong van faalangst ontstaat vaak al in de jonge levensjaren van het kind met ADHD.

 

De uiting van faalangst is bij ieder kind verschillend. De uiting verschilt per leeftijd.

 

Kinderen met faalangst op de basisschool:

 

  • Trekken zich terug.
  • Zoeken naar afleiding
  • Gaan de leerkracht bekritiseren om onder de opdracht uit te komen: kunnen brutaal zijn.
  • Houden andere van hun werk af.
  • Kunnen boos reageren en zijn teleurgesteld in zichzelf.
  • Sommige kinderen willen liever niet naar school, slapen slecht, dromen heftig of/ en slapen onrustig.
  • Stellen dingen die lastig zijn liever uit en fixeren zich op de leukere dingen.
  • Thuis worden zij nalatig en laten verwachtingen die ze zelf zouden moeten doen over aan de ouders. ( bijv. jas ophangen, tijd in de gaten houden enz.)

 

Kinderen met faalangst op de middelbare school:

 

  • Gaan proberen hun faalangst te verstoppen door zich aan de modetrends te houden, een grote mond op te zetten, andere kinderen voor schut te zetten, stoer gedrag vertonen.
  • Roken en alcohol doet de angst verminderen.

.

Kinderen met faalangst kunnen uitermate boos reageren wanneer de ouder het kind wijst op de nalatigheid. Het kind kiest er vaak voor om emotioneel te chanteren. Omdat dit een manier is die goed werkt om onder iets uit te komen waar het kind tegenop ziet. Dit kan ook extreem huilen zijn of boosheid. Het zorgt ervoor dat diegene die het kind attendeerd op nalatigheid, daar veel spijt van krijgt.

Wanneer de ouder het kind straf geeft op deze uiting en het kind naar zijn kamer stuurt, wordt het kind beloont voor iets wat het niet gedaan heeft. Het kind zit liever op zijn kamer, dan dat hij aan iets moet werken waar hij  tegenop ziet. Het komt er dus wederom onderuit. Wanneer het kind merkt dat dit systeem werkt, zal het dit steeds vaker in gaan zetten. Het kind gaat zijn emotie steeds heftiger uiten/ vergroten, om onder de opdracht uit te komen.

 

Uitstel vergroot de faalangst. Uitstel zorgt ervoor dat je steeds verder af komt te staan van de dingen waarvan wordt verwacht dat je dit zelfstandig kan. Hoe verder het kind ervan af komt te staan, hoe meer het faalangst gedrag zal gaan toenemen.

Dit kan behoorlijke vormen aannemen. Zodanig dat het kind thuis en op school onhandelbaar wordt. Het kind heeft daarbij AD(H)D. Het kind zal extra getrokken worden naar dingen waarbij het kind wel de uitdaging in ziet. Een prikkel waar het kind wel gezien en geaccepteerd wordt. Deze kinderen kunnen door baldadigheid in aanraken komen met de politie voor bijvoorbeeld vernielingen.

Er kan een toename ontstaan van genotsmiddelen zoals roken, drugs, vroegtijdig gaan drinken. Ouders raken de grip op het kind kwijt.

 

De begeleiding van kinderen met faalangst.

 

Ik heb inmiddels heel wat kinderen begeleidt in hun faalangst. Kinderen waarvan de ouders geen uitweg meer zagen.

De begeleiding is gericht op de oorzaak van de faalangst. De acceptatie is er niet meteen. Sommige kinderen weten helemaal niet dat het gedrag, wat zij vertonen, faalangst is. Ik moet ze dus eerst hier bewust van maken. Met behulp van een zorgvuldig opgezet concept, lukt het me om te kijken waar het kind staat met zijn faalangst. Staat het aan het begin? of is het al zover door geschoten dat wanneer we niets ondernemen, het kind behoorlijk in de problemen kan komen.

Wanneer het kind de erkenning heeft, ziet het tevens ook waar het tegen aan loopt. Ik leer het kind om de dingen waar het last van heeft te verwoorden.

Het maakt voor mij niet uit in hoeverre het kind zijn faalangst heeft ontwikkeld. Op dit moment heb ik nog ieder kind kunnen helpen met  succes. In een korte periode worden de eerste stappen naar zelfstandigheid al gemaakt. Wat ik er wel bij moet vermelden is dat het succesvol is wanneer  het kind het probleem inziet en geholpen wil worden. Er zijn namelijk kinderen in de pubertijd die stug volhouden dat er niets aan de hand is. Ondanks alle bewijzen, bezorgdheden uitgesproken door verzorgers/ leerkrachten. Dit zijn vaak kinderen met ADHD waar niet naar geluitsterd wordt. zij worden geacht steeds te moeten voldoen aan de verwachtingen, zonder dat iemand meezoekt naar de oorzaak dat iets iet wil slagen. Deze kinderen gooien de kont tegen de krib: "wat ik zeg ineresseerd jullie toch niet, dus waarom zou ik jouw adviezen opvolgen"?!. En ik moet zeggen, ze hebben een punt. Want leren luisteren is werkelijk een kunst! We zijn geneigd direct te oordelen op een antwoord. Maar wat heeft de vraag dan voor zin, wanneer je zelf het antwoord in vult? Precies, niets! wanneer je het antwoord niet begrijpt, vraag dan uitleg. Wanneer je niets te vragen hebt, maar iets te zeggen, stel dan geen vraag maar laat je gevoel spreken. Door een verkeerde communicatie techniek lijkt een kind zich onbegrepen te voelen, er wordt gemopperd, oplossingen aangereikt die voor dat kind onmogelijk kunnen werken. Wanneer je samen gaat zoeken naar een juiste weg, voelt een kind zich meer begrepen en geholpen. Tijdens de behandeling zal ik ouders en kinderen communicatie vaardigheden aanleren die ervoor zorgen dat faalangst verminderd wordt of verdwijnt.

 

Wanneer bij kinderen de faalangst in een behoorlijk ver stadium is, worden ook de ouders begeleid. De ouders leer ik om de faalangst kenmerken te herkennen. Ik leer de ouders wat je juist wel en juist niet moet doen. Tijdens de begeleiding van het kind, en wanneer het kind onder de 18 jaar is, worden de ouders na ieder gesprek met hun kind op de hoogte gehouden van de voortgang. Tevens krijgen ouders nieuwe adviezen door die verband houden met de ontwikkelingen die het kind doormaakt. Dit gaat via de mail. Er worden hiervoor geen extra kosten in rekening gebracht.